Nire esperientziak lankide gisa

CLAUDIA URBIZU – Ruandan aritutako lankide gaztea

1. kronika: “Hunkituta Kigaliko gau zuriagati”

12 orduak eta 8.000 kilometroak urruntzen zuten Claudia, Muhangako (Ruanda) bere etxe berritik eta uztailaren 16an lurreratu zen herrialde hartan.

ADANEKAn lan egiteko gaitasunik ez zaio falta Claudiari. ADANEKA, gaur egungo balio-katea, garatzeko asmoz, aztertu nahi duen nekazaritza proiektu bat da.

Caritas Kabgayik kudeatutako programa da ADANEKA. Herrialdeko biztanleen % 80k, dirurik sortzen ez duen bizirauteko nekazaritzan ari direla, datu kezkagarriak bultzatu zuen Caritas Kabgayi programa hau martxan jartzeko. 2050ean, populazioa bikoiztuko da, baina nekazaritzarako azalera egonkor mantenduko edo gutxituko da, hirien azalera handitzen baitira. Hori dela eta, beharrezkoa da sektorea hobetzea, askotan, irakurtzen eta idazten ez dakiten eta Interneten sartzeko aukerarik ez duten pertsonen trebakuntza integralarekin… Lan neketsua, eta Claudiak bere arrastoa utziko du bertan, zalantzarik gabe!

Haren bizipenak 4 kronika interesgarrietan jasoko dira. Lehenengoa ematen dizuegu hemen … (IKUS 1. KRONIKA OSOA HEMEN).

Ez galdu!

2. kronika: «Muzungu bat jendetza beltzaren artean»

«Lurra nola lantzen den ulertzea zen nire lehen erronka Ruandan », azaltzen du Claudiak; izan ere, ura eskuratzeak, ongarriak erabiltzeak edo biltegiak eskuratzeak ez diete jarraitzen Claudiak ezagutzen duen nekazaritzaren jarraibideei. Hori dela eta, aberasgarria izan zen Muginan tokiko agronomo batekin topo egitea. Bertan, tipula- eta tomate-nekazari txikiek dituzten erronka nagusiak azaldu zizkion, haien ekoizpena handitzen ari baita, eskaria bezala.

Kooperatibak tresna eraginkor bat dira ekoizleen interesak defendatzeko, adituak esanetan, bai eta nekazarien gaitasun komertzialak garatzeko gaitasuna ere, besteak beste.

Bidaiaren une honetan, Claudiak konturatu da zuriak (muzunguak) begirada guztien abiapuntua direla, baina egoera horrek ez du inola ere eragozten.

Batzuetan, desnutrizio arazo larriak dituzten familiekin joaten da Claudia osasun‑zentrora. «Errealitatea oso gogorra da», aitortzen du, baina bizi-ikasketa ere …

(IKUS 2. KRONIKA OSOA)

Gozatuko duzuela, ziur gaude!

3. kronika: «Zergatik hainbeste pobrezia hain lur emankorrean»

Galdera hori dago Claudiaren buruan, eremu berde infinituekin estalitako herrialdearen irudi idiliko baten aurrean … Hala ere, ez du kontuan hartu Ruanda biztanle-dentsitate handiena duen Afrikako bigarren estatua dela, eta 500 biztanle kilometro karratuko baino gehiago dituela. Horrek esan nahi du familia askok lurzati bera partekatzen dutela, horrela oso handia ez den euren uzte‑errendimendua, gutxitzen. Horregatik da hain garrantzitsua ADANEKA ondo lantzea …

Nekazariek ez dute euren ekoizpena merkatura bidaltzeko asmorik, saltzaileak gerturatzea eta tratua egitea baizik, dio Claudiak. Kooperatibetan euren burua antolatzea ez da ohikoa herrialdean, baina kooperatibetan antolaketa hori lortzen dutenek indarra aurkitzen dute prezioak negoziatzeko. Beste erronka handienetako bat lermak saihestea da.’ Askotan, produktuak galdu egiten dira merkatuan, kontserbazio desegokiaren ondorioz. Hozkailuak erosteak nabarmen hobetuko luke balio-katea, salgaiak behar baino lehenago galtzea saihestuz.

Baina dena ez zen lana izango … Ruandarik benetakoena aurkitzen dugu Claudiarekin, bai eta bizi‑esperientziaren bat ere, berak «nire bizitzan egingo dudan gauzarik errepikaezinena dela » esan duenez… Ikusi dena hemen:… (IKUS 3. KRONIKA OSOA),

eta askatu zure irudimena!

Kronika bakarra falta da

4. kronika: «Elkartasunak uste baino gehiago aldatzen ditu bizitzak»

Hiru hilabete igaro ondoren, ‘nola egiten du aurrera denborak gustura zaudenean’  Claudiak azpimarratzen du– etxera itzuli behar da, pena handiz, baina inoiz ahaztuko ez duen esperientzia harrigarriz betetako motxilarekin, …–

Pertsonala eta profesionala elkarri lotu egin dira; izan ere, hain bete bizi denean, laguntasuna non amaitzen eta adiskidetasuna non hasten den bereiztea zaila da, oso erraz jarri baitiete, xehetasun guztiekin arduraz zaintzen, bere egonaldia gogoangarria izan dakion …

Denbora honetan zehar, ADANEKA proiektua, tipula-, tomate- eta ezti-ekoizpenaren balio-kateei buruzko txosten osatua bihurtu da, eta hainbat gomendio ematen ditu uztaren errendimendua hobetzeko, diru-sarrera handiagoak lortzeko, produktu osasungarriagoak lortzeko, eta abar.

Ikusitakoaren eta bizitutakoaren intentsitateak 200 kronikotarako ere nahiko izango litzateke”, esaten digu begikotasunez, eta atseginez berotuko lioke, lankidetza-bidaia bat egitea baloratzen ari den edonori, esperientzia hori ezagutzera “inoiz imajinatuko ez zenituzkeen gauzak lehen eskutik ikasteko”… Eta Afrikako beste herrialderik ezagutzen ez duenez, Ruandarekin geratzen da, bere edertasuna, segurtasuna eta epel ez uzteko gaitasuna direla eta … Ez galdu bere azken hitzak …. (IKUS 4. KRONIKA OSOA)

Honaino Claudiaren bidaia mila muinoen herrialdera. Bere kontakizunen bidez, Afrikako herrialde txiki horren errealitatera pixka bat gehiago hurbildu ahal izan dugu. Ruanda zure zain dago beti, besoak zabalik eta aurpegian irribarre batekin, baina ICLIrentzat esperientziak bere proiektuen bidez jarraitzen du ere … 

Utzi erantzuna